Thành phố thông minh

Thành phố thông minh

Bài Trần Văn Châu – CEO Kelly-Moore Vietnam

 

Theo tài liệu của công ty IDC International Data Corp, vào năm 2016 có một số thành phố trong khu vực Á Châu được bình chọn là đô thị thông minh trong những lĩnh vực như Giao thông, Y tế, Giáo dục, Nhà thông minh, Điện lưới, Công tác công cộng, Nước, Quản trị, Phát triển kinh tế, Quản lý sử dụng đất & mội trường, Chính sách cấp phép, kiểm tra & khoanh vùng, An sinh xã hội, Du lịch, nghệ thuật, thư viện, văn hóa, Không gian chung, Dịch vụ xã hội

Thành phần cơ bản của đô thị thông minh
Smart Government
Kiến trúc đô thị thông minh trong tương lai

 

Bài viết này sẽ trình bày một số khái niệm tổng quát về đô thị thông minh cũng như sẽ đưa ra thảo luận một số câu hỏi như sau: Mục tiêu của đô thị thông minh là gì? Nguyên nhân, Phương tiện, Kết quả và Giải pháp.

 

Định nghĩa: Đô thị thông minh

Qua hội nghị thường niên lần thứ 12 vào năm 2011 tại Đại học Albania Technology of New York US, người ta nói về khái niệm đô thị thông minh với ba thành phần cơ bản: Con người, Chính sách và  Công nghệ, nhưng theo quan điểm của IBM về đô thị thông minh cần hội đủ 3 yếu tố sau đây: kết nối, thông minh, thực – (instrumented, interconnected và intelligent).

 

Theo tài liệu của Deloitte Global có trụ sở đặt tại UK cho rằng một đô thị thông minh là khi có sự đầu tư vào con người, vào xã hội, vào hạ tầng cơ sở, với công nghệ đột phá để phát triển kinh tế, nâng cao chất lượng cuộc sống với một sự quản trị khôn ngoan những tài nguyên thiên nhiên bằng sự tham gia của một số chính sách linh hoạt của chính quyền.

Mấu chốt của vấn đề là các nhà lãnh đạo của thành phố phải am tường nhiều mặt, phải làm việc nhiều hơn và phải nhìn vấn đề theo cách nhìn mới đầy sáng tạo để cho ra được những chính sách hay, hợp lý nhằm huy động từng cư dân tham gia để kích hoạt và chung tay xây dựng đô thị thông minh. Điều này đòi hỏi chính quyền thành phố cần ứng dụng Smart Government trước - chính quyền thông minh.

 

3 Mục tiêu

Có 3 mục tiêu chính đem lại lợi ích cho cư dân bao gồm: Sự phát triển kinh tế, Nâng cao chất lượng cuộc sống và Gìn giữ hệ sinh thái bền vững.  

5 Thách thức

Tuy nhiên, trong qua trình triển khai và xây dựng đô thị thông minh nó sẽ dẫn đến 5 thách thức và một số hệ quả như sau:

  • Thị trường lao động sẽ có robot dự phần
  • Phải xây dựng một mô hình xuất sắc mới có cơ hội thắng cuộc chiến giữa các đô thị thông minh
  • Đòi hỏi mọi thành phần tham dự phải có sự gắn kết,  đoàn kết và bao dung
  • An ninh mạng và thông tin cá nhân
  • Khả năng phục hồi khi có tai nạn, có tấn công hay thiên tai.

 

 

 

Nguyên nhân

Người ta ước tính rằng dân số thế giới sẽ tăng nhanh và sự dịch chuyển về thành phố là một xu hướng thường thượng. Thống kê cho rằng hiện nay cư dân của thành phố chiếm 54% nhưng ước tính đến năm 2050 sẽ tăng lên 66% và GDP của các đô thị sẽ chiếm hơn 70%.

 

 

 

Phương tiện

Với sự phát triển liên tục của công nghệ, nó đã định hướng cho kinh tế và xã hội. Dù muốn hay không cuộc cách mạng 4.0 sẽ đổ bộ đến với chúng ta. Kết quả là Smart City và Smart Country sẽ đến. Mà đô thị thông minh được xây dựng dựa theo sự phát triển của cách mạng công nghệ 4.0 và cách mạng công nghệ 4.0 lại đặt nền tảng trên IOT internet vạn vật. Chúng tôi xin sơ lược các cuộc cách mạng công nghiệp như sau:

Theo GS Ts. Vương Thanh Sơn*

 

“Cách  mạng công nghiêp 4.0 có thể hiểu đơn giản là công nghiệp thông minh hay nhà máy thông minh.  “Thông minh” không chỉ nói khả năng tính toán giải quyết nhanh, mà còn bao gồm khả năng kết nối.  Nhà máy thông minh là một hệ thống phức tạp gồm nhiều thành phần cá thể thông minh tự động và kết nối với Internet vạn vật (Internet of Things - IOT).

 

Nếu hiểu cách mạng công nghiệp 1.0 vào cuối thế kỷ 18 là cơ khí hóa với máy chạy bằng thủy điện và hơi nước, cách mạng công nghiệp 2.0 vào đầu thế kỷ 20 là sản xuất hàng loạt qua động cơ điện và dây chuyền sản xuất, và cách mạng công nghiệp 3.0 vào đầu thập niên 1970 là tự động hóa qua máy tính,  thì  cách mạng công nghiệp 4.0 hiện nay là Internet vạn vật (Internet of Things – IOT) hay còn gọi là Hệ thống Thực Ảo  (Cyber Physical Systems – CPS).  Trong Internet vạn vật, mọi vật (trên 10 tỷ vật hiện nay và tiếp tục gia tăng  theo số mũ) đều có thể kết nối mạng qua thiết bị cảm ứng (với con “chip”);  do đó số dữ liệu thu thập rất lớn (big data), cần những giải thuật trí tuệ nhân tạo để phân tích, học hỏi, hiểu, dự đoán, tối ưu hóa, và cuối cùng tạo sự thay đổi hiệu quả toàn diện cho hệ thống. Tiến trình của mỗi hệ thống thông minh theo mô hình 4.0, dựa trên Internet vạn vật (IOT), gồm 4 công đoạn”.

 

 

Sản phẩm phát triển qua các cuộc cách mạng

Thị trường xưa kia sản phẩm chỉ là hardware như chiếc xe của 100 năm trước. 50 năm trở lại thì người ta đưa thêm software từ ít smart cho đến nhiều smart. Rồi kết nối (connected) được đưa vào để theo dõi (monitoring), để điều khiển (control). Thứ đến là nó được làm cho hoàn hảo (optimization) như xe Tesla mỗi đêm được update/upgrade software mới. Sau cùng là tự động hóa (autonomy) như kiểu xe Tesla có chức năng Autopilot.

 

Mỹ nữ Robot JiaJia & Scarlett Johansson

 

 

Giao thông của Đô thị thông minh

Theo tập tài liệu của bộ giao thông vận tải Hoa Kỳ với định hướng giao thông cho một đô thị thông minh đến năm 2045.  Dưới đây là một vài thông tin đáng ghi nhận:

  1. Chúng ta phải di chuyển như thế nào – (50% cư dân muốn sử dụng phương tiện xe tự lái và chạy vận tốc chậm)
  2. Hàng hóa sẽ di chuyển như thế nào – (50% cư dân muốn sử dụng data để cải thiện phương tiện vận chuyển)
  3. Làm thế nào để di chuyển tốt hơn? – (50% cư dân đề xuất đi xe đạp)

 

Giải pháp xây dựng đô thị thông minh

Theo tập tài liệu của TDG - The Digit Group có 10 lĩnh vực cốt lõi cần quan tâm trong quy hoạch đô thị thông minh: Đó là Năng lượng, ICT - Công nghệ thông tin và kết nối, Giao thông, An toàn và an ninh công cộng, Cao ốc xanh, Nước, Chất thải, Y tế, Giáo dục, An sinh xã hội.

Tuy nhiên giải pháp là phải có một quy hoạch tổng thể và bao gồm 3 bước.

Bước 1. Giai đoạn 1) Định hướng quy hoạch tổng thể. Giai đoạn 2) Quy hoạch tổng thể chi tiết.  

Bước 2. Xây dựng văn phòng quản lý và điều hành dự án

Bước 3. Quản trị mọi dịch vụ

 

Kết luận

Điều quan trọng là mỗi đô thị phải biết vị trí của mình đang đứng, cần làm gì trước và sẽ đi về đâu. Để xây dựng được một đô thị thông minh, ngoài ứng dụng các công nghệ đột phá, chính quyền cần phải quan tâm hướng cư dân đô thị cảm thấy mang lại tiện ích cho họ khi phải thay đổi và doanh nghiệp cảm nhận có lợi khi tham gia vào dự án thì đô thị thông minh mới mong có được kết quả tốt.

 

Box

Dưới đây là một số thông tin có liên quan tới kỹ thuật và công nghệ,

  1. Một giao thức mới sẽ được ứng dụng, đó là Li-Fi thay cho Wi-Fi

Wi-Fi: sóng vô tuyến điện, Li-Fi: quang phổ điện từ của anh sáng và tốc độ sẽ nhanh hơn nhiều

  1. Hai Mỹ Nữ Robot vừa ra mắt thế giới trong năm 2017

2 Mỹ Nữ Robot có cuộc phỏng vấn đã làm say đắm một số đấng mày râu khi Mỹ Nữ Robot trả lời: “Em là robot nhưng em thông minh như con người”.

  1. Ba công nghệ sẽ ảnh hưởng đến đời sống của chúng ta: Robot thông minh, Trí tuê nhân tạo và 3D Printing.
  2. Ba đại gai trong nghành công nghệ là FaceBook, Google và SpaceX của Elon Musk đang tìm cách chiếm lĩnh hạ tầng kết nối bằng cách phủ sóng cho toàn cầu. FaceBook thì vừa thử nghiệm thành công những chiếc máy bay không người lái. Google đã phóng một số vệ tinh để phủ sóng ở các vùng sâu, vùng xa. Riêng Elon Musk có tham vọng đưa lên không gian hơn 4.000 vệ tinh trong thời gian gần đây. Được biết hiện nay, chỉ có 1.200 vệ tinh đang hoạt động.
  3. 35 Nhân tài dưới 35 tuổi vừa được tạp chí MIT Technology Review số tháng 10/2017 bình chọn ra trong danh sách 500 người được đề cử. Họ sẽ là những ngôi sao đóng góp các công nghệ đột phái để định hình thế giới tương lai cho nhân loại

 

Ghi chú:

  • IDC: Trụ sở chính ở Alexandria, VA 22314 www.idc.com với hơn 1000 chuyên gia hoạt động trên 110 quốc gia & 50 năm kinh nghiệm
  • Deloitte Global: Tập đoàn có trụ sở tại Vương Quốc Anh (UK) & hoạt động trên 150 quốc gia với doanh số của năm 2017 khoảng 33.8 Tỷ USD
  • TDG: The Digit Group được thành lập năm 1994 tại Hoa Kỳ. TDG là công ty có một danh sách khách hàng rất dài ở Hoa Kỳ và định hướng trong tương lai sẽ phát triển ở Á Châu

Bài viết này được sự hỗ trợ tài liệu từ các Anh: GS. TS Vương Thanh Sơn (ĐH British Columbia, Vancouver, Canada), TS. Nguyễn Xuân Xanh, TS. Dominique Nguyễn, Mr. Hồ Anh Dũng, KTS. Trần Văn Định và Mr. Lâm Nguyễn.